دوره علم و جهل – آیت‌الله مصباح یزدی (۲۳ جلسه کامل)

  • برای دسترسی به محتوای این دوره، ابتدا باید در این دوره ثبت‌نام کنید.
  • برای دسترسی به محتوای این دوره، ابتدا باید در این دوره ثبت‌نام کنید.

دوره آموزشی علم و جهل؛ مسیری به سوی بیداری و خودشناسی

انسان همواره در مسیر زندگی با دو مفهوم بنیادین «علم» و «جهل» روبرو است. غفلت از حقیقت وجودی خویش و ناآگاهی از هدف خلقت، ریشه بسیاری از مشکلات فردی و اجتماعی است. دوره علم و جهل، مجموعه‌ای ارزشمند از بیانات فیلسوف و عالم ربانی، مرحوم آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی است که در ۲۳ جلسه به تبیین دقیق این مفاهیم پرداخته‌اند. این جلسات در سال‌های ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ در دفتر مقام معظم رهبری در شهر قم برگزار شده است.

در این دوره چه می‌آموزیم؟

استاد مصباح یزدی در این سلسله جلسات، ابتدا به ریشه‌یابی مفاسد اخلاقی پرداخته و «غفلت» را به عنوان عامل اصلی سقوط انسان معرفی می‌کنند. در ادامه، مباحثی جامع و عمیق درباره ارزش‌گذاری علوم، اولویت‌های علم‌آموزی از نگاه قرآن و اهل‌بیت (ع)، و روش‌های قرآن برای هدایت انسان مطرح می‌شود. بخش پایانی این دوره نیز به مباحث شیرین و کاربردی انسان‌شناسی، خداشناسی، تهذیب نفس و موانع سلوک الی الله اختصاص دارد.

سرفصل‌های کلیدی دوره علم و جهل:

  • بررسی غفلت از خود و آثار آن در قرآن کریم
  • شناخت اولویت‌های علم‌آموزی و معیار ارزش‌گذاری علوم مختلف
  • بررسی رابطه علم، آگاهی، اراده و اندیشه در برتری انسان
  • آشنایی با روش‌های تربیتی و آموزشی قرآن کریم
  • مراحل تهذیب نفس و گام‌ برداشتن در مسیر سلوک و تقرب به خدا

این دوره برای چه کسانی مناسب است؟

این دوره ۲۳ جلسه‌ای با مدت زمان تقریبی ۱۹ ساعت، برای تمامی علاقه‌مندان به مباحث اخلاق اسلامی، معرفت‌شناسی، طلاب، دانشجویان و کسانی که دغدغه خودسازی و خروج از غفلت‌های روزمره را دارند، یک منبع بی‌نظیر و راهگشا محسوب می‌شود.

رایگان

شرکت در دوره

قم، دفتر مقام معظم رهبری – سال های ۱۳۹۴ – ۱۳۹۳

جلسه سوم؛ یادها و یادآوران: عوامل غفلت‌زدایی

در درس سوم از دوره علم و جهل استاد آیت‌الله مصباح یزدی، به بررسی راه‌های بیداری انسان و عبور از معضل «غفلت از دانسته‌ها» می‌پردازیم. بسیاری از اوقات ما حقیقتی را می‌دانیم اما به آن توجه نداریم؛ در این جلسه با مفهوم عمیق «علم ناآگاهانه به خداوند» آشنا می‌شوید و یاد می‌گیرید که چگونه «عوامل تکوینی مؤثر در آگاهی به خداوند» (مانند سختی‌ها و احساس خطر) و «عوامل تشریعی مؤثر در آگاهی به خداوند» (مانند بعثت پیامبران) این آگاهی خفته را بیدار می‌کنند. این درس مشکل بی‌عملی و فراموشی عهد فطری را با یادآوری حقایق درونی انسان برطرف می‌سازد.

در ادامه این جلسه، به «توجه به معاد؛ موتور حرکت» پرداخته می‌شود تا دریابید چرا صرفِ شناخت خدا بدون در نظر گرفتن روز حساب، انگیزه کافی برای عمل ایجاد نمی‌کند. با درک «ضرورت توجه به مبدأ و معاد»، مسیر رسیدن به کمال انسانی برای شما روشن‌تر خواهد شد. برای یافتن انگیزه الهی و رهایی از روزمرگی، از شما دعوت می‌کنیم یادگیری این درس پرنکته و ارزشمند را همین حالا آغاز کنید.

جلسه پنجم؛ گام‌های خروج از غفلت و جهل

در درس پنجم از دوره علم و جهل استاد آیت‌الله مصباح یزدی، با موضوع اساسی «گام‌های خروج از غفلت و جهل» آشنا می‌شوید. این درس به شما کمک می‌کند تا ماهیت «غفلت ابتدایی» انسان را بشناسید و درک کنید که چگونه «تدبیرهای الهی» (مانند مواجهه با سختی‌ها و هدایت انبیا) ما را از بی‌خبری خارج می‌کنند. اگر در مسیر شناخت حقایق دچار سردرگمی هستید، این جلسه مسیر بیداری و پاسخگویی صحیح به «غریزه کنجکاوی و حقیقت‌یابی» را برای شما روشن می‌سازد.

در بخش دوم این درس، با شناخت «آفت شکاکیت» و بررسی آن از منظر قرآن، راهکارهای عبور از تردیدهای ذهنی و رسیدن به یقین را می‌آموزید. همچنین با مرور «فضیلت علم از نگاه روایات»، ارزش بی‌نظیر یادگیری و جایگاه والای طالب علم در نظام آفرینش تبیین می‌شود. برای رهایی از تاریکیِ جهل و قدم گذاشتن در مسیر نورانی علم و یقین، هم‌اکنون یادگیری این درس ارزشمند را آغاز کنید.

جلسه ششم؛ اولویت‌های انتخاب علم

در این جلسه، ایشان با نگاهی عمیق به تبیین اولویت‌های انتخاب علم پرداخته و به این پرسش کلیدی پاسخ می‌دهند که با وجود بی‌شمار مجهولات در جهان، چرا باید برخی علوم را بر دیگران مقدم بداریم؟ در این درس، شما با تفاوت‌های مبنایی میان علم حضوری و حصولی، نسبت میان علم و یقین و مرادفات علم نظیر معرفت و تفقه آشنا می‌شوید تا از خلط مبحث در مفاهیم ابتدایی جلوگیری نمایید.

استاد در این درس با تکیه بر فطرت حقیقت‌یابی و غریزه جلب منفعت و دفع ضرر، اثبات می‌کنند که چرا شناخت اصول دین (توحید، نبوت و معاد) نافع‌ترین و واجب‌ترین علوم برای بشر است. شما در این جلسه می‌آموزید که چگونه بر اساس معیار نفع بی‌نهایت، مسیر علمی خود را اولویت‌بندی کرده و از غفلت خارج شوید. پیشنهاد می‌کنیم برای درک عمیق‌تر مبانی معرفت‌شناسی دینی و شناخت مسیر سعادت، یادگیری این درس را همین حالا آغاز کنید یا با دقت ادامه دهید.

جلسه هفتم؛ طرحی برای شناخت اولویت‌های علوم

به «درس هفتم» از «دوره علم و جهل» استاد «آیت‌الله مصباح یزدی» خوش آمدید.

بسیاری از ما گاهی در درک فلسفه شکرگزاری دچار ابهام می‌شویم و این تصور اشتباه در ذهنمان شکل می‌گیرد که شاید خداوند به تشکر و عبادت ما نیازمند است. این درس دقیقاً این مشکل و نگاه نادرست را حل می‌کند و به شما یاد می‌دهد که چرا «حق تعالی بی‌نیاز از منت» است و بخشش‌های الهی هرگز برای تحقیر انسان نیست.

شما در این جلسه می‌آموزید که چرا «دعوت به شکر؛ دعوت به سعادت» و کمالِ خود انسان است، نه نیاز خداوند. با شناخت «حقیقت شکر» و تفاوت دقیق آن با حمد و مدح، درمی‌یابید که قدردانی ریشه در فطرت ما دارد. در نهایت، با درک مفهوم شگفت‌انگیز «پاداش خدا؛ تشکر خدا از بنده‌اش» متوجه می‌شوید که چگونه شکرگزاری، ظرفیت وجودی شما را برای دریافت رحمت‌های بی‌کران الهی گسترش می‌دهد.

از شما دعوت می‌کنیم با دقت و تأمل، یادگیری این جلسه عمیق و پربار را آغاز کنید و مسیر سعادت و رشد معنوی خود را با قدرت ادامه دهید.

جلسه هشتم؛ فضیلت علم از نگاه اهل‌بیت‌علیهم‌السلام

دانشجویان گرامی، به «درس هشتم» از دوره «علم و جهل» با تدریس استاد «آیت‌الله مصباح یزدی» خوش آمدید. بسیاری از افراد تصور می‌کنند که صِرفِ حرکت و تلاش در زندگی کافی است، اما این درس به شما نشان می‌دهد که تلاش بدون بصیرت، انسان را از هدف دورتر می‌کند. در این جلسه با بررسی عمیق «فضیلت علم از نگاه اهل‌بیت‌علیهم‌السلام»، مشکل سردرگمی در مسیر رشد حل شده و با شناخت دقیق «ملاک‌های ارزش علم» می‌آموزید که تنها دانشی ارزشمند است که شما را به حقیقت نزدیک کرده و توهمات باطل را از بین ببرد.

در ادامه این جلسه، به جایگاه والای «امامت عالم» پی می‌برید و درک می‌کنید که چرا گفته می‌شود «علم؛ امام عقل» است و عقل بدون نور دانش در تاریکی می‌ماند. همچنین با شنیدن بشارت شگفت‌انگیز «طالب علم؛ قرین ملائکه»، انگیزه‌ای مضاعف برای طی کردن مسیر دانایی پیدا خواهید کرد. از شما دعوت می‌کنیم با شروع یادگیری این جلسه پربار، گامی محکم در مسیر نورانی علم و سعادت بردارید.

جلسه دهم؛ چند نکته درباره ارزش تحصیل علم

دانشجویان گرامی، به «درس دهم» از «دوره علم و جهل» با تدریس استاد «آیت‌الله مصباح یزدی» خوش آمدید.

در این جلسه، مشکل سردرگمی دانش‌پژوهان در انتخاب دانش سودمند و اولویت‌بندی وظایف برطرف می‌شود. شما با «معیار برتری تحصیل یک علم» و «ارزش علوم رفتاری» آشنا شده و نقش حیاتی «تأثیر نیت در ارزش تحصیل علم» را درک خواهید کرد. همچنین با شناخت تفاوت «عنوان اولی و عنوان ثانوی» و لزوم «توجه به تزاحمات»، می‌آموزید که در دوراهی‌های زندگی (مانند تزاحم تحصیل و تبلیغ دین) چگونه تصمیم‌گیری کنید.

در ادامه، با بررسی «فضیلت علم از نگاه روایات»، جایگاه والای عالمانی که مرزبانان عقیدتی شیعه در برابر شیاطین هستند تبیین می‌شود و هم‌زمان از خطرات و «عقوبت عالمان شیفته دنیا» آگاه خواهید شد. از شما دعوت می‌کنیم برای شناخت ارزش واقعی دانش و ارتقای بصیرت دینی خود، یادگیری این جلسه پربار را همین حالا ادامه دهید.

جلسه یازدهم؛ اولویت‌های علم‌آموزی

دانشجویان گرامی، به «درس یازدهم» از «دوره علم و جهل» با تدریس استاد «آیت‌الله مصباح یزدی» خوش آمدید. با توجه به نامحدود بودن معلومات و فرصت کوتاه عمر، یکی از بزرگترین دغدغه‌های هر دانش‌پژوهی تشخیص «اولویت‌های علم‌آموزی» است. این جلسه دقیقاً همین مشکل را حل می‌کند و به شما نشان می‌دهد که چرا «خداشناسی» ضروری‌ترین شناخت و «خودشناسی» هم‌طراز آن است. در این مسیر، با درک حقیقت «حیات جاودان» و نقش حیاتی «نبوت»، پی می‌برید که تنها کسب علم کافی نیست و «ایمان» شرط اصلی سعادت است.

در ادامه این درس، با جایگاه «ارزش‌های ثانوی در زندگی دنیا» (مانند حفظ امنیت و سلامت) آشنا می‌شوید و تفاوت مهم «حسن فعلی و حسن فاعلی» را در ارزش‌گذاری اعمال درک خواهید کرد. با شناخت این واقعیت که تمام این دنیا تنها یک «جلسه امتحان صدساله» است، نگاهتان به هدفمندی زندگی دگرگون خواهد شد. برای رهایی از سردرگمی در مسیر تحصیل و یافتن برترین اولویت‌های معرفتی، یادگیری این جلسه ارزشمند را همین حالا آغاز کنید.

جلسه دوازدهم؛ معیار ارزش‌‌گذاری علوم

در درس دوازدهم از دوره علم و جهل استاد آیت‌الله مصباح یزدی، به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های جویندگان دانش پاسخ داده می‌شود: با توجه به فرصت محدود عمر، کدام دانش‌ها اولویت بیشتری برای یادگیری دارند؟ در این جلسه، با بررسی دقیق معیار ارزش‌گذاری علوم و نحوه طبقه‌بندی علوم بر اساس ارزش، مشکل سردرگمی دانشجویان در انتخاب و اولویت‌بندی علوم مختلف برطرف می‌شود. شما در این درس یاد می‌گیرید که چگونه نیازهای متنوع جامعه اسلامی را به درستی بشناسید و از افراط و تفریط در ارزش‌گذاری علوم (مانند بی‌ارزش دانستن علوم غیرفقهی یا وارداتی) دوری کنید.

همچنین در این درس، ریشه‌های تاریخی تقابل گرایش اخباری و اصولی و نزاع مخالفان علوم عقلی با موافقان آن واکاوی شده و بر ضرورت ایجاد فضای آزاد بحث علمی تأکید می‌گردد. با فراگیری این مباحث، دیدگاه شما نسبت به جایگاه علوم دینی، انسانی و عقلی کاملاً شفاف و منطقی خواهد شد. برای یافتن پاسخ‌های مستدل به این ابهامات و ارتقای بینش علمی خود، هم‌اکنون یادگیری این جلسه ارزشمند را آغاز کنید.

جلسه پانزدهم؛ ویژگی‌های روش قرآن در تبیین معارف

در درس پانزدهم از دوره علم و جهل با تدریس استاد آیت‌الله مصباح یزدی، به بررسی دقیق «ویژگی‌های روش قرآن در تبیین معارف» می‌پردازیم. شاید برای شما هم این سوال پیش آمده باشد که چرا قرآن مفاهیم بسیار عمیق توحیدی را با بیانات ساده و دل‌نشین مطرح می‌کند و چرا پیامبران به جای آموزش علوم مادی مانند پزشکی، بیشترین تلاش خود را بر توجه دادن به مسایل ضروری و به‌ویژه اثبات معاد متمرکز کرده‌اند. در این جلسه پاسخ این دغدغه‌ها را می‌یابید و درک می‌کنید که روش تربیتی قرآن چگونه با پرهیز از استدلال‌های پیچیده، مسیر هدایت را برای عموم مردم هموار کرده است.

علاوه بر این، در این درس شگفت‌انگیز خواهید آموخت که چگونه یک آیه از قرآن هم‌زمان چندین هدف از جمله اثبات توحید، معاد و بیداری انگیزه فطری انسان برای شکرگزاری را دنبال می‌کند. این آموزش به شما کمک می‌کند تا نگاهی جامع‌تر به آیات الهی داشته باشید و عبادت خود را از سطح ترس یا طمع، به مقام شکرگزاری و عشق ارتقا دهید. برای شناخت بهتر روش‌های بی‌نظیر قرآن در تربیت انسان، همین حالا یادگیری این جلسه را آغاز کنید.

جلسه هجدهم؛ ویژگی‌های خواست‌های انسان

در درس هجدهم از دوره علم و جهل با تدریس آیت‌الله مصباح یزدی، به بررسی عمیق «ویژگی‌های خواست‌های انسان» می‌پردازیم. آیا تا به حال فکر کرده‌اید که چرا گاهی با وجود آگاهی از درستی یک کار، اراده و میلی برای انجام آن نداریم؟ در این جلسه می‌آموزید که تنها داشتن علم برای رسیدن به کمال کافی نیست و شناخت مراتب اراده و تفاوت خواست‌های انسانی با غرایز حیوانی برای حرکت در مسیر سعادت ضروری است.

در ادامه، با مفاهیم مهمی چون ارزیابی خواست‌های متزاحم، قابلیت شکوفاسازی خواست‌ها و «حب ذات» به عنوان محبوب فطری انسان آشنا می‌شوید. این آموزش به شما ابزاری می‌دهد تا با بهره‌گیری از دو ویژگی ممتاز انسان، یعنی «مدیریت عقلی امیال» و «اکتساب محبت و خواسته‌های عالی»، نفس خود را کنترل کرده و در مسیر خودسازی گام بردارید. برای یادگیری مدیریت امیال و تقویت اراده الهی خود، هم‌اکنون یادگیری این جلسه را آغاز کنید.

جلسه نوزدهم؛ علم و اراده؛ ملاک برتری انسان

در درس نوزدهم از دوره علم و جهل استاد آیت‌الله مصباح یزدی، به بررسی عمیق مبحث «علم و اراده؛ ملاک برتری انسان» می‌پردازیم. در این جلسه می‌آموزید که چه چیزی «مرز انسانیت» را شکل می‌دهد و «تفاوت علم و اراده در انسان و حیوان» چگونه باعث می‌شود که تنها انسان لایق پذیرش امانت الهی و رسیدن به مقام تکامل باشد. اگر برای شما هم این دغدغه وجود دارد که چرا با وجود فرشتگان مقرب، خداوند انسان را در دنیایی پر از سختی و امتحان آفرید، پاسخ خود را با درک مفهوم «اختیار دوسویه» و شناخت «رابطه متقابل علم و اراده» خواهید یافت.

با یادگیری مباحث این جلسه، درک می‌کنید که چگونه انسان می‌تواند با انتخاب آگاهانه، به «مظهر جمیع اسماء و صفات الهی» تبدیل شود و بهشت را با اعمال خود بسازد. این آگاهی به شما کمک می‌کند تا نگاهی هدفمندتر به امتحانات زندگی داشته باشید و مسیر رشد معنوی خود را با قدرت بیشتری طی کنید. برای کشف رازهای برتری انسان و قدم گذاشتن در مسیر کمال بی‌نهایت، همین حالا یادگیری این درس بی‌نظیر را آغاز کنید.

جلسه بیستم؛ تدبیر امیال و اراده

در درس بیستم از دوره جامع «علم و جهل» با تدریس استاد آیت‌الله مصباح یزدی، به موضوع بسیار مهم «تدبیر امیال و اراده» می‌پردازیم. بسیاری از ما در زندگی می‌دانیم چه کارهایی برای رشد ما مفید است، اما در عمل اسیر راز امیال متعارض می‌شویم و انگیزه یا اراده کافی برای انجام کارهای خیر را نداریم. در این جلسه، با درک مراتب شناخت و بررسی عمیق نقش میل و اراده، می‌آموزید که چگونه این خلأ را پر کرده و امیالی که هنوز شکوفا نشده‌اند را برای رسیدن به کمال بیدار کنید.

این درس کلیدی به شما نشان می‌دهد که چگونه با بهره‌گیری از نقش تربیت و مربی و تکیه بر امدادهای الهی، کارهای ساده را به عادات مثبت و سازنده تبدیل کنید. همچنین با شناخت راز سرنوشت هولناک عصیان و عبرت از سرنوشت دیگران، مسیر مبارزه با دام‌های شیطانی برای شما هموارتر خواهد شد. برای مدیریت صحیح خواسته‌های درونی و برداشتن گامی محکم در مسیر خودسازی، هم‌اکنون یادگیری این جلسه ارزشمند را آغاز نمایید

جلسه بیست‌ویکم؛ هدف از تهذیب نفس

در درس بیست‌ویکم از دوره علم و جهل با تدریس استاد آیت‌الله مصباح یزدی، به یکی از کلیدی‌ترین پرسش‌های مسیر معنویت پاسخ می‌دهیم: هدف از تهذیب نفس چیست؟ بسیاری از افراد هنگام ورود به مسیر خودسازی، گرفتار هدف‌های انحرافی مانند کسب قدرت‌های خارق‌العاده، آگاهی از غیب یا رسیدن به آرامش روانی صِرف می‌شوند. این جلسه به شما کمک می‌کند تا با بررسی دقیق انگیزه‌ها برای سیر و سلوک، مسیر حقیقی را از عرفان‌های کاذب تشخیص دهید و پاسخ این شبهه را بیابید که آیا واقعاً سیر و سلوک اوهام است؟

در این درس می‌آموزید که بر اساس معارف اسلامی، تنها هدف اصیل از تهذیب اخلاق رسیدن به قرب خدا است و بندگی یگانه راه دستیابی به این مقام والا محسوب می‌شود. با درک این موضوع که کمال انسان یک فعل اختیاری مستمر است، می‌توانید نیت خود را از شرک‌های پنهان خالص کرده و در مسیر صحیح تکامل گام بردارید. برای اصلاح دیدگاه خود نسبت به عرفان اسلامی و قرار گرفتن در مسیر حقیقی اولیای الهی، هم‌اکنون یادگیری این جلسه را آغاز کنید.

پاسخ‌ها

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *